Szkoła nie realizuje orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego

Dla rodziców dzieci ze spektrum autyzmu, zespołem Aspergera, ADHD czy niepełnosprawnościami, uzyskanie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego w poradni psychologiczno-pedagogicznej to dopiero początek drogi. Prawdziwe schody zaczynają się w momencie, gdy dokument trafia na biurko dyrektora szkoły.

Publiczne placówki oświatowe nagminnie borykają się z problemami kadrowymi i budżetowymi. Brak nauczycieli wspomagających, brak funduszy na zajęcia rewalidacyjne czy brak specjalistów (psychologów, logopedów) to szkolna codzienność. Jednak z punktu widzenia prawa, problemy organizacyjne szkoły w żaden sposób nie zwalniają jej z obowiązków wobec Twojego dziecka. Orzeczenie nie jest luźną sugestią dla dyrektora – to bezwzględny nakaz.

Co zrobić, gdy szkoła nie realizuje orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego? Jak reagować na opóźnienia w przygotowaniu IPET i co oznacza bezprawna odmowa dyrektora?

Czym jest IPET i w jakim terminie szkoła musi go przygotować?

Orzeczenie z poradni określa warunki, jakie szkoła musi zapewnić uczniowi. Na jego podstawie zespół nauczycieli i specjalistów pracujących z dzieckiem ma obowiązek opracować Indywidualny Program Edukacyjno-Terapeutyczny (IPET).

Rodzice często nie wiedzą, że szkołę wiążą tutaj sztywne i bardzo krótkie terminy. Zgodnie z przepisami prawa oświatowego, IPET musi zostać przygotowany w terminie:

• do 30 września danego roku szkolnego (jeśli orzeczenie złożono przed rozpoczęciem roku),
• lub w ciągu 30 dni od dnia przedłożenia orzeczenia w szkole (jeśli złożono je w trakcie roku szkolnego).

IPET określa m.in. wymiar godzin zajęć rewalidacyjnych, formy wsparcia oraz obecność nauczyciela współorganizującego kształcenie (tzw. wspomagającego). Jeśli szkoła zwleka z wydaniem tego dokumentu lub realizacją zawartych w nim wytycznych, łamie prawo.

Najczęstsze grzechy szkół: Brak kadry to nie Twoja sprawa

W gabinetach adwokackich najczęściej słyszy się o trzech scenariuszach, w których prawa dzieci z orzeczeniami są rażąco naruszane:

• Brak nauczyciela wspomagającego: Dyrektor twierdzi, że „szuka pracownika”, ale nikt się nie zgłasza, więc dziecko przez wiele miesięcy przebywa na lekcjach bez należnego mu wsparcia.
• Obcinanie godzin rewalidacji: Szkoła proponuje mniejszą liczbę godzin terapii logopedycznej czy pedagogicznej niż wskazuje orzeczenie, tłumacząc to brakiem wolnych terminów u szkolnych specjalistów.
• Nauczanie indywidualne – odmowa dyrektora: Jeśli dziecko z powodów zdrowotnych posiada orzeczenie o potrzebie indywidualnego nauczania, dyrektor nie ma prawa powiedzieć, że nie zorganizuje takich lekcji z przyczyn technicznych. Nauczanie indywidualne odmowa dyrektora to bezpośrednie złamanie prawa do edukacji.

Jak zmusić szkołę do realizacji orzeczenia? Krok po kroku

Jeśli rozmowy z dyrekcją przypominają rzucanie grochem o ścianę, rodzic musi przejść od negocjacji do formalnej, twardej ofensywy prawnej.

Krok 1: Pisemne wezwanie do realizacji orzeczenia

Zapomnij o rozmowach telefonicznych i ustaleniach na korytarzu. Złóż w sekretariacie szkoły oficjalne, przedsądowe pismo (za potwierdzeniem odbioru na kopii). W piśmie tym należy wyznaczyć dyrektorowi ostateczny termin (np. 3 lub 7 dni) na pełne wdrożenie zaleceń z orzeczenia pod rygorem podjęcia dalszych kroków prawnych i dyscyplinarnych. Pismo napisane ostrym, prawniczym językiem, naszpikowane paragrafami, zazwyczaj działa na dyrekcję otrzeźwiająco.

Krok 2: Skarga na szkołę do kuratorium (brak IPET lub brak realizacji)

Jeśli wezwanie nie przyniosło skutku, kolejnym krokiem jest skarga na szkołę do kuratorium brak ipet lub nierealizowanie kształcenia specjalnego. Kurator Oświaty sprawuje nadzór pedagogiczny nad szkołą. Po otrzymaniu takiej skargi kuratorium ma obowiązek przeprowadzić w placówce doraźną kontrolę.

Wizyta wizytatora z kuratorium to dla dyrektora ogromny problem logistyczny i wizerunkowy. Jeśli kontrola wykaże nieprawidłowości, kurator wydaje dyrektorowi zalecenia pokontrolne z określonym terminem ich wykonania. Niewypełnienie tych zaleceń może skutkować nawet wnioskiem o odwołanie dyrektora ze stanowiska.

Krok 3: Zawiadomienie organu prowadzącego

Szkoły publiczne podlegają pod gminę, miasto lub powiat (w zależności od typu szkoły). To organ prowadzący odpowiada za finanse szkoły i to on zabezpiecza środki na etaty dla nauczycieli wspomagających. Poinformowanie Wydziału Edukacji w urzędzie gminy o tym, że dyrektor nie realizuje obowiązków ustawowych, często skutkuje natychmiastowym „znalezieniem” brakujących funduszy.

Odszkodowanie od szkoły za brak realizacji orzeczenia

W skrajnych przypadkach, gdy zaniechania szkoły doprowadziły do regresu w rozwoju dziecka lub zmusiły rodziców do opłacania prywatnych terapii (które szkoła miała zapewnić bezpłatnie), rodzice mają prawo wejść na ścieżkę cywilną.

Nierealizowanie orzeczenia to tzw. czyn niedozwolony placówki publicznej. Przed sądem cywilnym można domagać się od szkoły (oraz organu prowadzącego) odszkodowania (zwrotu kosztów za prywatnych terapeutów) oraz zadośćuczynienia za krzywdę i naruszenie dóbr osobistych dziecka, jakim jest prawo do równego dostępu do edukacji i rozwoju.

Podsumowanie

Jako rodzic masz pełne prawo wymagać, aby szkoła publiczna zapewniła Twojemu dziecku bezpieczne i dostosowane do jego potrzeb warunki nauki. Tłumaczenia o braku kadry czy problemach budżetowych są z punktu widzenia prawa bezprzedmiotowe. Urząd gminy i dyrektor mają obowiązek stanąć na głowie, aby zrealizować wytyczne z poradni.